عنکبوتها

مثل دیگر بند پایان این جانوران بی مهره دارای اسکلت خارجی سخت و پاهای مفصلی می باشند. عنکبوت شامل عنکبوتها، عقربها،کنه ها و هیره ها می باشند بیشتر آنها روی زمین زندگی می کنند. معمولا" بدن آنهااز دو قسمت تشکیل شده در جلو سر و سینه که بوسیله یک مفصل به همدیگر متصل شده اند. و درقسمت عقب شکم. بیشتر بند پایان دارای چهار جفت پاهای آرواره ای هستند. یک عقرب طعمه خود را توسط چنگکهایش به دام می اندازد و بعد بوسیله نیش خود او را مسموم می کند.

زیر شاخه عنکبوتیان یا کلیسرداران دارای تنوع و تعدد بسیاری بوده و گرچه پراکندگی گونه‌های آنها به پای سخت پوستان نمی‌رسد لیکن گروه کثیری از بندپایان را که شامل ٦٥٠٠٠ گونه می‌باشند به خود اختصاص می‌دهند. کلیسرداران به دو گروه عمده تقسیم میشوند. پیکنوگونیدها یا عنکبوتهای آبی و کلیسراتا که خود متشکل از خرچنگ نعلیان یا مروستوماتا ، عقربها (اسکورپیونها) و عنکبوتیان (آراکیندا) هستند. همه ما کم و بیش با کلیسرداران آشنا هستیم. به عنوان مثال اغلب ما با عنکبوتها ، عقربها و کنه‌ها برخورد داشته‌ایم. بسیاری از آنها ناقل عوامل بیماریزا بوده و خطرات بسیاری برای انسان و سایر حیوانات به همراه دارند.

اختصاصات کلیسرداران

بدن از دو قطعه پروزوما و اپیستوزوما تشکیل شده است. زواید پروزومایی عبارتند از: کلیسرها ، پاهای آرواره‌ای و چهار جفت پای حرکتی ، کلیسرداران فاقد شاخک می‌باشند.

زواید چند مفصلی و یک شاخه‌اند.

تبادلات تنفسی به کمک آبششهای کتابی ، ششهای کتابی یا تراشه‌ها صورت می‌گیرند.

دفع از طریق غدد پیش رانی و لوله‌های مالپیگی انجام می‌گیرد.

دارای چشمهای ساده میانی و گاهی اوقات چشمهای مرکب جانبی می‌باشند.

سکومهای گوارشی به تعداد ٢ تا ٦ جفت هستند.

رده بندی کلیسرداران

رده گزیفوسوریده

مانند خرچنگهای نعل اسبی شکل که دریازی هستند. سر سینه دارای سپر پشتی است که به شکم جوش خورده لولا است. تنفس از راه آبششهای کتابی است. چشمهای مرکب دارند. رشد از طریق لارو است و دارای ٥ گونه هستند.

رده پیکنوگونیدا

عنکبوتهای دریازی هستند. سر و سینه و پاهای باریک و دراز دارند. شکم تحلیل رفته است. فاقد چشمهای مرکب هستند و پاهای حامل تخم در هر دو جنس روی سر قرار دارند و دارای ٥٠٠ گونه هستند.

رده عنکبوتیان

عقربها ، عنکبوتها ، کنه‌ها در این گروه قرار دارند و ساکن خشکی هستند و بعضی زندگی ثانویه‌ای در آب دارند. معمولا گوشتخوار و شکارچی هستند. فاقد چشمهای مرکب هستند. با ششهای کتابی یا نایی یا هر دو تنفس می‌کنند. حدود ٣٥٠٠ گونه دارند.

عنکبوتها

عنکبوتها از شناخته شده‌ترین عنکبوتیان بوده و دارای پراکنش جهانی می‌باشند. عموما گوشتخوار بوده و در زیستگاههای مختلفی چون سطح سنگها ، روی درختها و گیاهان زندگی می‌کنند. برخی از آنها شکار خود را به دام می‌اندازند در حالی که گروهی دیگر به شکار حمله کرده و یا در کمین آن می‌نشینند. عنکبوتها قادر به سوراخ نمودن پوست انسان نمی‌باشند اما گزش برخی از گونه ، برای انسان خطرناک است به عنوان مثل سم نوعی عنکبوت به نام بیوه سیاه سم عصبی بوده و موجب ایجاد جراحات دردناک ، تشنج عضلانی ، و نهایتا از کار افتادن دستگاه تنفس و مرگ می‌گردد.

جنسهای عنکبوتها

از این راسته می‌توان جنسهای تارانتولاها ، عنکبوتهای دریچه ساز ، فولکوس ، عنکبوت قهوه‌ای ، بیوه سیاه و عنکبوت گرگی را نام برد.

عنکبوت منزوی قهوه ای

در سالهای اخیر ، عنکبوت دیگری به نام عنکبوت منزوی قهوه‌ای مورد شناسایی قرار گرفته که گزش آن برای انسان ، بسیار خطرناک می‌باشد. در برخی از عنکبوتها گزش منجر به نکروز بافتی شده و درمان آن معمولا به آهستگی صورت می‌گیرد.

عادات عنکبوتها

یکی از مهمترین عوامل موثر در زندگی آنها ، توانایی تنیدن تار است. این ابریشم یا تار ، از جنس اسکلروپروتئین بوده و در اثر تماس با هوا ، سخت می‌گردد. این ابریشم در کارهای مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بعضی از عنکبوتها پرده های کوچکی تنیده و اسپرمهای خود را روی آن قرار می‌دهند. همچنین بعضی از گونه‌ها از آن برای ساختن پیله استفاده می‌کنند و تخمهای خود را درون آن می‌گذارند. اما اکثر گونه‌ها از ابریشم برای ساختن رشته‌های تار عنکبوت استفاده می‌کنند.

میگالومورف

عنکبوتهایی با اندازه متوسط تا بزرگ بوده، سوراخهایی در داخل زمین ایجاد نموده و یا پرده‌هایی ورقه مانند یا قیفی شکل ایجاد می‌کنند. تارانتولاها و عنکبوتهای دریچه ساز که درهایی لولایی برای سوراخهای خود ایجاد می‌کنند نیز جزء میگامورفها محسوب می‌شوند.

تنیدن تار

بعضی از عنکبوتها نظیر خانواده‌های دیکتینیده و آگلنیده پرده‌های نامنظمی می‌تنند. در حالی که پرده‌های تنیده شده در بعضی خانواده‌های دیگر بسیار منظم است. بعضی از عنکبوتها ، نظیر عنکبوتهای گرگی اصلا تار نمی‌تنند. سالتیسیده‌ها جهنده بوده و بر روی زمین گاه روی گیاهان به سر می‌برند. این گروه از عنکبوتها نیز تار نمی‌تنند بلکه آشیانه‌های خود را با ابریشم مفروش می‌سازند. توموسیده یا عنکبوتهای خرچنگ مانند تار نمی‌تنند.

کنه‌ها

بعضی از کنه‌هایی که خون می‌مکند ، چرخه کامل زندگی خود را در روی بدن یک میزبان می‌گذرانند و فقط در هنگام پوست اندازی موقتا ارتباط خود را با آنها قطع می‌کنند. اقسام دیگر با هر بار پوست اندازی از میزبان خود جدا می‌شوند و پس از پوست اندازی باید میزبانی تازه برای خود بیابند. نوزاد این جانواران با یک بار که خون بمکد می‌تواند ماهها زنده بماند و بالغها با یکبار تغذیه ، تا سالها ممکن است نیاز به غذا نداشته باشند. کنه‌های مختلف ناقل عوامل بیماریزا هستند که مهره داران را آلوده می‌کنند.

خرچنگهای نعل اسبی

چند گونه از خرچنگهای نعل اسبی که در فاصله ٢٠٠ میلیون سال گذشته بدون تغییر مانده‌اند فسیلهای زنده‌ای هستند که در سواحل ماسه‌ای اقیانوس یافت می‌شوند و در آنجا با حفر ماسه‌ها زندگی نیمه منزوی را می‌گذرانند.

حقایق ثبت شده:

عنکبوتهای پرنده خوار جزو بزرگترین بندپایان جهان هستند،و دارای عرض بدن به طول (١١اینچ)٢٨ سانتیمتر می باشند، پرندگان فقط بخش کوچکی از غذای از روزانه آنها را تشکیل می دهند بند پایان والدین محافظت کننده خوبی هستند. عنکبوتها از بچه های خود مراقبت کرده و برای اینکار نگهبانی می دهند و عقربهای ماده بچه های خود را روی دوششان حمل می کنند. فقط گونه های محدودی از عقربها می توانند به انسان صدمه بزنند. عقربهای کوچک که درافریقا یافت میشوند جزو سمی ترین عقربها می باشند.

عنکبوت سرگردان برزیلی:این عنکبوت تقریباً هر سال ٥ نفر را در سراسر دنیا میکشد.سم آن درد شدید، تعرق بسیار و از دست دادن هشیاری را به همراه دارد.این عنکبوت بیشتر بین خوشه های موز یافت میشود.

هر چند بیشتر عنکبوتها مایع سمی از خود تولید می کنند. اما، این عنکبوت یکی از معدود گونه های عنکبوتها می باشد که برای انسان خطر آفرین می باشد.این عنکبوت به طورمعمول خجالتی است و از حشراتی که در تار خود به دام می اندازد تغذیه می کند. به هر حال در صورتی که او را لمس کنید ممکن است در مقابل شما را نیش بزند. زهر او به سرعت درد شدیددرقربانی ایجاد کرده و ممکن است او را فلج کند. امریکا، این گونه عنکبوت هر سال در حدود ٦ نفر را می کشد.

عنکبوت بیوه سیاه:با خال های قرمز زیر شکم خود به راحتی قابل شناسایی است.این عنکبوت بزرگ در سراسر دنیا به خصوص در نقاط گرمسیر و کشاورزی یافت می شود و مسمومیت ناشی از سم آن ،١٥ برابر از سم مار زنگی خطرناک تر است.

عنکبوت‌ها بزرگ‌ترین گروه بندپایان را تشکیل می‌دهند همه آنها گوشت‌خوار هستند. بعضی گونه‌های عنکبوت برای به دام انداختن طعمه تار می‌بافند ولی انواع دیگر در سوراخهای خود به کمین شکار می‌نشینند. عنکبوتها دهان بسیار کوچکی دارند و دارای دندانهای نیش تیز و سمی هستند. آنها مایع هضم‌کننده‌ای در درون بدن طعمه خود وارد می‌کنند و بعد مایعات مغذی درون بدن طعمه را می‌مکند و پوسته خالی آن را رها می‌کنند.

عنکبوت‌ها می‌توانند ۸ نوع تار بتنند.که هرکدام برای کاری منظور شده‌است.تار عنکبوتها سه ویژگی دارد.

۱-چسبناکی

۲-کشسانی

۳-مقاومت زیاد

تار عنکبوت بسیار چسبناک است و به همین دلیل می‌تواند حشرات را به دام بیندازد.خاصیت کشسانی تارها به دلیل پیچ خوردگی‌های آن در قسمت‌های مختلف است.و وقتی فشاری به آن وارد میشد پیچ خوردگی‌های آن باز میشود و تار تا ۴ برابر بلند میشود.

تارعنکبوت ، قوی ترین الیاف موجود در جهان

عنکبوت‌ها بزرگ‌ترین گروه بندپایان را تشکیل می‌دهند همه آنها گوشت‌خوار هستند. بعضی گونه‌های عنکبوت برای به دام انداختن طعمه تار می‌بافند ولی انواع دیگر در سوراخهای خود به کمین شکار می‌نشینند. عنکبوتها دهان بسیار کوچکی دارند و دارای دندانهای نیش تیز و سمی هستند. آنها مایع هضم‌کننده‌ای در درون بدن طعمه خود وارد می‌کنند و بعد مایعات مغذی درون بدن طعمه را می‌مکند و پوسته خالی آن را رها می‌کنند.

عنکبوت‌ها می‌توانند ۸ نوع تار بتنند.که هرکدام برای کاری منظور شده‌است.تار عنکبوتها سه ویژگی دارد.

عنكبوتها به تار خود نمي چسبند، زيرا همه قسمتهاي تار عنكبوت چسبناك نبوده و عنكبوتها دقيقا ميدانند كه در كجاي تار تنيده شده خود قرار گيرند تا به آن نچسبند . يك تار عنكبوت كروي شكل را تصور نماييد، همانند تار عنكبوتهاي بزرگي كه در يك باغ ميتوانيد مشاهده كنيد. آيا ميدانيد عنكبوتها چرا و چگونه به صورت مارپيچ و دايره وار بسوي مركز تارهاي تنيده شده حركت ميكنند؟ زيرا مابين اين تارهاي كروي شكل، پره هاي درخشاني قرار گرفته است كه از مركز به سوي لبه هاي تار كشيده شده اند. تارهاي تنيده شده مارپيچي، چسبناكند اما پره هاي ما بين اين تارها چسبناك نيستند.

ابريشم عنكبوت (ماده ابريشمين و چسبناك كه از عنكبوت مترشح ميشود) يك پليمر است. پليمر، مولكول بزرگي است كه از يك رشته قسمتهاي مشابه هم تشكيل شده است، همانند يك زنجير كه از اتصال حلقه هاي مشابه هم شكل گرفته است. در ابريشم عنكبوتها اين حلقه ها از پروتئين و شكر تشكيل شدهاند. اين ماده ابريشم مانند و چسبناك از قسمتهاي توپي شكل واقع در بخش انتهايي پشت عنكبوت بنام Spinnerets، ترشح ميشود. معمولاً يك جفت Spinnerets ، اين ماده ابريشم را ميسازند، اغلب عنكبوتها داراي چهار تا شش Spinnerets ميباشند.

 
زمانيكه عنكبوت ماده ابريشم چسبناك را از خود ترشح ميكند. بخش چسبناك همانند روكش بر روي تار قرار ميگيرد. هنگاميكه يك تار تنيده شد، عنكبوت آن را با پاي خود كشيده و رها ميسازد و اين عمل باعث ميشود كه ماده چسبناك نه به صورت يك روكش بلكه بصورت حبابهاي ريز در تمام طول رشته تار تنيده شده قرارگيرد. چرا؟ علت آن بدرستي مشخص نيست. شايد حبابها قدرت نگهدارندگي و چسبندگي بيشتري دارند.

ماده ابريشم چسبناك مترشح از عنكبوت بر چند گونه بوده و بستگي به موارد استفاده آن دارد. علاوه بر تنيدن تار، عنكبوت از اين ماده چسبناك ابريشمي براي حفاظت از خود و تخمهاي خود و بعضي اوقات براي درهم پيچيدن حشراتي كه به دام انداخته و گاهي براي ساختن چترهاي نجات كوچك استفاده ميكند كه بهنگام وزش باد از اين سو به آن سوي تارهاي تنيده شده برود.

تمام گونه هاي عنكبوت اغلب اوقات در حال تنيدن و كشيدن تار هستند، مگر آن كه گرسنه باشند. بعضي از عنكبوتها براي مدت طولاني بر روي تارهاي تنيده شده خود زندگي ميكنند، در حاليكه برخي ديگر از عنكبوتها هر روز تار عنكبوت جديد مي تنند . از آنجاييكه ماده ابريشم عنكبوت موجود در تارها از پروتئين ساخته شده و تنيدن آن مستلزم صرف انرژي بسياري است، اين گونه از عنكبوتها معمولاً قبل از تنيدن تار جديد، تارهاي قديمي خود را ميخورند. آيا طعم اين تارها بهتر از طعم حشرات است؟

عنکبوت های سمی

عنکبوت باغی diadematus Araneus و عنکوبت باغی جنس Tegenaria از عنکبوتهایی هستند که انسان را می‌گزند، اما گزش آنها پیامدی ندارد. عنکبوتهای ماده از جنس Latrodectus به نام بیوه شهرت دارند. و به نسبت وزن خود از سمی‌ترین جانوران هستند. احتمال مرگ در اثر نیش یک عنکبوت بیوه در حدود احتمال مرگ در اثر برق گرفتگی توسط رعد و برق است. وقتی که گزش اتفاق می‌افتد تاثیر آن چه در جانور و چه در انسان جدی است و در عرض چند دقیقه درد در اطراف زخم پیشرفت می‌کند و تا ٣٠ دقیقه به حداکثر خود می‌رسد. از دیگر عنکبوتهای سمی می‌توان به گونه‌های Phoneutria و Loxosceles اشاره کرد.

تولید مثل عنکبوت

عنکبوتها با تخم گذاری تولید مثل می‌کنند. که تخمها در یک بسته ابریشمی به نام ساک تخمها حمل می‌شود.    

عنکبوت سیاه زهردار صوبی

هر چند بیشتر عنکبوتها مایع سمی از خود تولید می کنند. اما، این عنکبوت یکی از معدود گونه های عنکبوتها می باشد که برای انسان خطر آفرین می باشد.این عنکبوت به طورمعمول خجالتی است و از حشراتی که در تار خود به دام می اندازد تغذیه می کند. به هر حال در صورتی که او را لمس کنید ممکن است در مقابل شما را نیش بزند. زهر او به سرعت درد شدیددرقربانی ایجاد کرده و ممکن است او را فلج کند. امریکا، این گونه عنکبوت هر سال در حدود ٦ نفر را می کشد.

شلاق کژدمان

این ساکنین صحراهای خشک عقربهای واقعی و دارای نیشهای زهرآگین نیستند. اما به هر حال این جانوران دارای چنگالهای خارداری هستند که در واقع قسمتی از دهان آنها محسوب می شود. و آنها قادر هستند که ماده سمی خطر ناکی ازقسمت عقب بدنشان به طرف مهاجمین بپاشند. این جانور بیشتر در شب شکار می کند و پاهای بلند جلویی خود را برای پیدا کردن غذا بکار برد و بعد از یافتن غذا آن را بوسیله چنگالهایش می گیرد. در طول روز در زیر سنگها یا سوراخ زمین پنهان می گردد.

عنکبوت طلایی تار گرد

این گونه استوایی عنکبوتها، در بین گونه های آمریکایی، بزرگترین تارگرد را می سازد. هر تار گرد می تواند تا قطر (٢پا(٦١ سانتیمتر بزرگ شود که از جنس ابریشم زرد و سختی ساخته می شود. صدها عدد از این عنکبوتها در کنار همدیگر زندگی م یکنند و تارهای آنها انبوهی از نخ را ایجاد می کند که می تواند بزرگترین حشرات را به دام بیاندازد. عنکبوتهای دیگر وابسته به این تارها بوده و حشراتی که روی تار های تنیده شده توسط دیگر عنکبوتهای تار گرد، به دام افتاده اند،می دزدند.

حیله های عنكبوت

عنكبوتها برای دفاع در برابر حملات ناگهانی زنبوران هر كدام چاره ای اندیشیده و حیله ای به كار می برند. بعضی از انواع عنكبوت به جای اینكه در وسط كار خود جای گیرد زیر برگ در انتهای شبكه ای كه بافته پنهان می شود یا برای خود مخفیگاه دیگری تهیه می كند.

بعضی دیگر در نزدیكی كار خود " زنگهای خطر" می بافند ، این زنگها از چند تار تهیه شده است كه اگر زنبورها از آن اطراف عبور كنند یقیناً با آنها برخورد خواهند كرد. ارتعاش تارها ، عنكبوت را از خطر آگاه می سازد و در سوراخی پنهان می شود.

بعضی دیگر از انواع عنكبوتها به محض اینكه صدای زنبور را می شنود شروع به نوسان شدید می كنند و مانند پروانه هواپیما كه در حال حركت قابل رؤیت نیست آنها نیز به چشم نمی آیند درنتیجه زنبور نمی تواند آنها را پیدا كند.

طناب مارپیچی عنكبوت

عنكبوت نوع موریس دروسط دام خود ، رشته ی سفید رنگ و نسبتاً ضخیمی به صورت مارپیچ می تند كه همیشه آن را به حال تابیده نگاه می دارد.

اگر حشرات كوچكی مثل مگس و پشه و غیره در دام  افتادند؛ سایر تارهای دام ، آنها را در خود فرو می گیرند و عنكبوت به طعمه خود دست پیدا می كند، ولی اگرشكار بزرگی مثل ملخ در آن افتاد و نیروی تارهای متعدد برای نگاهداشتن آن در تله موثر نبود ، رشته سفید رنگ و ضخیمی كه به صورت مارپیچ در وسط دام تنیده باز می شود و چون كابل محكم و آهنینی گرداگرد جثه ملخ را فرا می گیرد و وی را عاجز می سازد و آنگاه عنكبوت به شكارلذیذ خود دست پیدا می كند. در واقع رشته سفید رنگ میانی چون قوای ذخیره ای است كه جانور از آن برای به دام كشیدن حشرات بزرگتر و قویتر استفاده می نمایند.

این حیوان دارای صفات اخلاقی و ممتاز وبسیار عالی است و از آن جمله عاطفه مادری وعقل معاش است و فضائل معنویش بحدی است كه حتی در میان افراد بشر نظیر ندارد و مخصوصاً سماجت و فداكاری اش در راه رسیدن به مقصود به اندازه ایست كه ناچار باید آن را نوعی قهرمان شگفت انگیز نام گذاشت.

عنكبوت زجاجی

عنكبوتهایی كه در آب زندگی می كنند ، گوناگون هستند ولی مهمترین و با هوشترین آنها شاید عنكبوت زجاجی باشد كه علاوه بر ساختن حباب بلور كه برای تنفسش لازم است و حركات او را در آب آسانتر و سریعتر می كند در موقعی كه مزاحمتی از طرف جریان آب یاحشرات و ماهی های مختلف احساس نكند شروع به ساختن قصر با شكوهی می كند . از عجایب اینكه قصر او نیز مانند حباب بلورش مملو از هوای متراكم و فشرده و متبلور و درخشان و دارای قسمتهای جداگانه است كه اطاق خواب و اطاق غذاخوری و محل زایمانش در آن قرار دارد منتها جانور آن را در تاریكی بنا می كند تا از شر دشمنان مصون بماند. غذای او علفهای ریز و خزه است.

عنكبوت نقاش

حیله عنكبوت نقاش از همه جالبتر است.این نوع عنكبوتها كه در مناطق گرم زندگی می كنند در وسط تارهای خود نقشی می بافند كه كاملاً به خودشان شبیه است! و خود در گوشه ای از تار در كمین طعمه و به انتظار آن می نشینند. پاره ای از زنبورها گول می خورند و به سوی آن نقش حمله می برند و تا هنگامیكه به اشتباه خود پی ببرند عنكبوت خود را نجات داده است.