تار عنکبوت از پروتئین رشته‌ای فیبروئین است

این پروتئین از آمینو اسیدهای آلانین و گلیسرین، سرشار است. بیشتر رشته‌های پلی پپتیدی سازندهء این پروتئین، به صورت صفحات بتا آرایش یافته‌اند. این صفحات در زمینه‌ای از رشته‌های آمینو اسید به صورت صفحات آلفا جای گرفته‌اند. مارپیچ‌های آلفا با بی نظمی زیادی به هم پیچیده‌اند و همین بی نظمی باعث خاصیت کش سانی تار می‌شود. یکی از ویژگی‌های جالب تار عنکبوت این است که مقدار زیادی نمک و مواد ضد باکتری و ضد قارچ دارد که در برابر حملهء باکتری‌ها و قارچ‌ها از آن محافظت می‌کند.

 

دلیل تار تنیدن عنكبوت

عنکبوت در محل زندگی خودش تارهایی را درست می کند تا بتواند به شکار مگس و حشرات کوچک نظیر آن پرداخته و غذایش را تهیه کند تارهایی که عنکبوت به وجود می آورد دارای یک شکل هندسی بسیار دقیق و اغلب زیبا می باشد این تارها با همه ی زیبایی و دقتی که در ساختمان آن ها به کار رفته است در حقیقت دامی مهلک و کشنده برای بسیاری از حشرات می باشد.

عنکبوت ها انواع متعددی دارند و هر نوعی از آن ها تارهای متفاوتی از نظر ساختمانی درست می کنند، تارها در ابتدا مایعی چسبنده اند که در مجاورت هوا خشک شده و شبیه نخ ابریشم می شود البته تمام عنکبوت ها برای شکار خودشان از این تارها استفاده نمی کنند بلکه بعضی به طور مستقیم به شکار کردن می پردازند.

 

تار عنکبوت چگونه ساخته می شود؟

بسیاری می پندارند که عنکبوت با ابریشم خود فقط تارهای ساده می تند در حالی که حقیقت آن است که هیچ جانداری به اندازه ی عنکبوت این همه از ابریشم استفاده های گوناگون نکرده است.  

 

منظور از ابریشم همان مایعی است که از اندام عنکبوت تراوش می شود. در شکم عنکبوت غده هایی جای گرفته اند که ابریشم تولید می کنند. در قسمت بالای شکمش نیز اندام ریسنده تعبیه شده است. اندام ریسنده ی عنکبوت دارای سوراخ های بسیار ریزی است که ابریشم از درون آن با فشار بیرون می جهد. ابریشم بصورت مایع از اندام عنکبوت بیرون می آید ولی در مجاورت هوا بیدرنگ جامد و سفت می شود .

 

عنکبوت ابریشم های گوناگونی تولید می کند . یک نوع از آن ابریشم چسبنده است که عنکبوت آن را در تار ریسی به کار می برد که حشرات را به خود جذب و به دام مرگ گرفتارشان می کند . انواع دیگر تارهای عنکبوت این چسبندگی راندارند بلکه در استحکام بخشیدن به تارهای دیگر نقش پره های چرخ را بازی می کنند . نوعی دیگر از ابریشم به کار پیله سازی جانور می آید .

تار عنکبوت

نحوهء تولید تار

عنکبوت از آب به عنوان حلال پروتئین ابریشم خود استفاده می‌کند. در عنکبوت مجاری تار ریسی وجود دارند. در بخش ابتدای هر مجرا، غده‌های ترشحی وجود دارند که پروتئین سازندهء تار را ترشح می‌کنند. در این قسمت ملکول‌های پروتئین در حلال آب غوطه ورند و حالت بلور مایع دارند. در بخش دوم مجرا، پمپ‌های پروتون، فعالانه یون‌های H+  را به درون مجرا ترشح و آن جارا اسیدی می‌کنند در این محیط، از خاصیت آب دوستی بلور مایع کاسته می‌شود. در نتیجه، ملکول‌های آب از ابریشم تار جدا و به کمک پمپ Na+/K+ATPase  از مجرا برداشته می‌شوند. مجرای تارریسی در انتهای خود باریک تر می‌شود. در نتیجهء نیرویی که از عقب و دیوارهء مجرا به بلور مایع وارد می‌شود، این بلور شکل رشته مانندی به خود می‌گیرد و با برداشت ملکول‌های آب حالت جامد تری پیدا می‌کنند. بخش بعدی مجرا نقش مرکز کنترل کیفیت را دارد و در صورتی که پیوستگی تار مشکل داشته باشد، آن را بر طرف می‌کند. بخش انتهایی مجرا، محل خروج تار ریسیده شده‌است. چون در این بخش، تار حالت جامد تری به خود می‌گیرد، غده‌های ویژه‌ای مواد لغزنده کننده‌ای را به سطح داخلی مجراترشح می‌کنند تا خروج تار تسهیل شود.